ಆದಿ ಶಂಕರರ ದಿವ್ಯ ಪೀಠ…

ಸನ್ನಿಧಿ, ನೀಲೇಕಣಿ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹಸಿರು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ತುಂಗಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯ ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಪರೂಪದ ರತ್ನವಾಗಿದೆ. eನ, ವಿದ್ಯೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ತತ್ವeನದ ಜೀವಂತ ನೆನಪು ಕೂಡ ಹೌದು.
ಶೃಂಗೇರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ಜಗದ್ಗುರು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಅವರು, ಧರ್ಮ, ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತದ ಬೆಳಕನ್ನು ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೂ ಹರಡಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಂಗಾ ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರೀ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾವು ತನ್ನ ಫಣೆಯನ್ನು ಹರಡಿ, ಹೆರಿಗೆ ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಪ್ಪೆಗೆ ನೆರಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಅವರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿತು. ಪ್ರಕೃತಿ ಯಲ್ಲಿಯೇ ದಯೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಸಹಜೀವನದ ಸಂದೇಶ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿ ನಿಂದ, ಈ ಸ್ಥಳವು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ತಾಣವೆಂದು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಶೃಂಗೇರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹತ್ವವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಋಷ್ಯಶೃಂಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಶೃಂಗೇರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿಯೂ ಋಷ್ಯಶೃಂಗರ ಉಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ, ಪಾವಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೇದeನದ ಕಿರಣಗಳು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶೃಂಗೇರಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಲ್ಲ, ಋಷಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವೇದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬೆ. ಶಾರದಾ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ, eನದ ಮತ್ತು ವಾಗ್ದೇವಿಯ ರೂಪವಾದ ಸರಸ್ವತಿ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರರು ದೇವಿಯನ್ನು ಚಂದನದ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾರದಾಂಬೆಯನ್ನು ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, eನಮುದ್ರೆ ಯೊಂದಿಗೆ ಕರುಣೆಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ತಾಯಿ ಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಪಂಡಿತರು, ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ಅನೇಕರು ಶಾರದಾಂಬೆಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆದಿ ಶಂಕರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಪೀಠವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿ ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಈ ಪೀಠವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು eನಪ್ರಚಾರದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿzರೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಜವಂಶಗಳು ಈ ಮಠಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದವು ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಶೃಂಗೇರಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಶಂಕರ ದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ, ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಗಳ ಸೊಗಡನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅದ್ಭುತ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಗಳು, ನಿಖರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಣನೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಕ್ತರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರನ್ನೂ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಾರದಾಂಬೆಯ ಆರಾಧನೆ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಿತ್ಯಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರ ಭಜನೆ, ವೇದಘೋಷ, ಪೂಜೆ, ಹೋಮ-ಹವನಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಶೃಂಗೇರಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಂಗೊಳಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತುಂಗಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಆ ದಿವ್ಯ ವಾತಾವರಣ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯ ತನ್ನ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು eನಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಆಳವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೃಂಗೇರಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶ ಏನೆಂದರೆ eನವೇ ದೈವ, ಭಕ್ತಿಯೇ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯ ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲ, eನತಾಯಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.