ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಊರು!

ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ದೀಪಗಳು ಬೆಳಗುತ್ತವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಕೆಲವು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯು ಸಂತೋಷದ ಹಬ್ಬಕ್ಕಿಂತಲೂ ನೋವಿನ ನೆನಪನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ದಿನವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 236 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ದುರಂತದ ನೆನಪು ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಥನಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಕಥೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಇತಿಹಾಸವೇನು? ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸದಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಯದುಗಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಯೋಗನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ನೋವಿನ ಕಥೆಯೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದುವೇ ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದುರಂತದ ನೆನಪು.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ 1782ರಿಂದ 1799ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದನು. ಅವನ ಆಡಳಿತ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.

ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದರು. ಈ ದುರಂತವು ದೀಪಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ಕಥನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಆಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನಿಕರು ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ 700 ಕುಟುಂಬಗಳ ಹತ್ಯೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 800 ಜನರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ.

ಈ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಮುಖಂಡರು ಮೈಸೂರು ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಅನುಮಾನವೇ ದಾಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ವರ್ಷ, ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸಗ್ರಂಥಗಳು ಈ ಘಟನೆ 1783ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದರೆ, ಇತರ ಲೇಖನಗಳು 1790ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆದಿರಬಹುದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ 1790ರ ಘಟನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ 2026ಕ್ಕೆ 236 ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 1790ನೇ ವರ್ಷವೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚೆಯಾಗುವ ವಿಷಯ. ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಪೂರ್ವಜರ ನಷ್ಟವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನವೂ ಹೌದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಬದಲು, ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶೋಕಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿನವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳಿವೆ.

ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದುರಂತವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯು ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅದೇ ದಿನ ಹಿಂದಿನ ನೋವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಎಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಈ ಆಚರಣೆ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಮನ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಆರೋಪಗಳೂ ಅವನ ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತು ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ದುರಂತದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸಗ್ರಂಥಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಕಾಲೀನ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳು, ವಿವಿಧ ಇತಿಹಾಸಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಹೊಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಟೀಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಂಡ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶೋಕಾಚರಣೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕಥನಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ.

ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, 236 ವರ್ಷಗಳೆಂಬ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯ.

ದೀಪಾವಳಿಯ ದೀಪಗಳು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬೆಳಕೊಂದೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಈ ಕಥನವು ಹಬ್ಬಗಳಿಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ನೆನಪುಗಳಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂತೋಷ, ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ವಜರ ನೋವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ಸುಮಾರು 236 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ದುರಂತದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವಾಗ, ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸವೆಂದರೆ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕು, ಅವರ ನೋವು, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿದುಬಂದ ನೆನಪುಗಳೂ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.